Elektrik, modern yaşamın en büyük vazgeçilmezi olsa da kontrol altında tutulmadığında evimiz ve sevdiklerimiz için büyük bir tehlikeye dönüşebilir. Tam da bu noktada devreye giren "sigortalar", elektrik tesisatımızın görünmez kahramanlarıdır. Peki, sık sık karşılaştığımız sigorta arızaları nedir ve neden olur? Sürekli atan bir sigorta neyin habercisidir? Gelin, elektrik tesisatınızın dilinden anlamanızı sağlayacak bu önemli konuyu birlikte inceleyelim.
Elektrik sigortası (veya şalter), evinizdeki elektrik devresinden geçen akımı sürekli olarak denetleyen bir güvenlik anahtarıdır. Tesisattan taşıyabileceğinden daha fazla akım geçtiğinde veya bir kısa devre oluştuğunda sigorta "atar" (akımı keser).
Aslında sigortanın atması bir arıza değil, hayat kurtaran bir koruma refleksidir. Yangın çıkmasını veya cihazlarınızın yanmasını engeller. Ancak bir sigorta sık sık atıyorsa, koku yapıyorsa, kıvılcım çıkarıyorsa veya mandalı yukarı kalkmamakta direniyorsa, işte o zaman ortada ciddiye alınması gereken bir "sigorta arızası" veya tesisat problemi var demektir.
Sigortaların atmasına veya zamanla bozulmasına yol açan başlıca 5 neden şunlardır:
1. Aşırı Yüklenme (Kapasite Aşımı) Evinizdeki elektrik hatlarının taşıyabileceği belirli bir güç sınırı vardır. Aynı priz hattı üzerinden aynı anda çamaşır makinesi, fırın, ütü ve elektrikli ısıtıcı gibi yüksek akım çeken cihazları çalıştırırsanız, sigorta kabloların erimesini önlemek için kendini kapatır. Bu, en sık karşılaşılan durumdur.
2. Kısa Devre Tesisat içindeki veya fişe taktığınız bir cihazdaki "faz" ve "nötr" kablolarının birbiriyle doğrudan temas etmesi sonucunda akımın aniden zirveye çıkmasıdır. Çok tehlikelidir ve sigorta anında atarak yangını önler.
3. Arızalı Elektrikli Ev Aletleri Bazen sorun tesisatınızda değil, prize taktığınız cihazdadır. Su almış bir su ısıtıcısı, kablosu zedelenmiş bir ütü veya motoru arızalı bir buzdolabı fişe takıldığı anda sigortayı attırabilir.
4. Eskiyen ve Yıpranan Tesisat / Sigorta Ömrü Sigortalar da mekanik cihazlardır ve bir kullanım ömürleri vardır. Yıllarca kullanılan, ısınma-soğuma döngüsüne maruz kalan şalterler zamanla hassasiyetini kaybeder. Bu durumda ortada bir arıza olmasa bile sigorta kendi kendine atmaya (gevşemeye) başlar.
5. Gevşek Bağlantılar ve Oksitlenme Sigorta kutusunun içindeki kablo bağlantılarının tam sıkılmamış olması, zamanla ark (kıvılcım) oluşmasına ve sigortanın eriyerek arızalanmasına neden olur. Bu durum genellikle sigorta kutusundan gelen "cızırtı" sesi ve yanık plastik kokusuyla kendini belli eder.
Eğer sigortanız attıysa sırasıyla şu adımları izleyin:
Paniğe kapılmayın. Sigorta atmadan hemen önce çalıştırdığınız (veya prize taktığınız) yüksek akımlı cihazları fişten çekin.
Sigorta kutusuna giderek aşağı düşmüş olan şalteri tekrar yukarı kaldırın.
Eğer şalter yukarı kalkmıyor, anında geri düşüyor veya kaldırırken kıvılcım atıyorsa asla zorlamayın!
Toplumumuzda sıkça yapılan "atan sigortayı bantla yapıştırmak" veya "çöp sokarak sabitlemek" gibi işlemler doğrudan yangına davetiye çıkarmaktır.
Elektrik şakaya gelmez. Sorun arızalı bir prizden, eskiyen bir şalterden veya duvarın içindeki görünmeyen bir erimeden kaynaklanıyor olabilir. Sürekli atan sigortalar sadece günlük yaşantınızı kesintiye uğratmakla kalmaz, aynı zamanda evinizdeki pahalı beyaz eşyaların ana kartlarını da yakabilir.
Eğer sigortalarınızla ilgili sürekli problem yaşıyorsanız, sorunun kaynağının tespit edilmesi ve yanmaz-garantili malzemelerle kalıcı olarak çözülmesi için mutlaka profesyonel bir elektrik ustasından destek alın. Güvende kalmak, bir telefon kadar yakınınızda!